Skunk Nedir?
Skunk, kenevir (Cannabis sativa L.) bitkisinin genetik melezleme ve seleksiyon yöntemleriyle geliştirilerek yetiştirilen, geleneksel esrara kıyasla daha yüksek etkiye ve THC oranına sahip bir kenevir çeşididir. Geleneksel esrarda bulunan psikoaktif etken madde THC (tetrahidrokannabinol) oranı; bitkinin genetik özelliklerine, yetiştirme koşullarına ve elde edilen ürüne göre değişiklik göstermekle birlikte, skunk olarak adlandırılan kenevir ürünlerinde bu oran genellikle daha yüksek seviyelere ulaşabilmektedir.
Esrar (Marihuana): Genel olarak Cannabis (kenevir) bitkisinin kurutulmuş çiçek, yaprak, sap ve tohumlarından elde edilen, psikoaktif özelliğe sahip maddenin genel adıdır.
Kubar: Kenevir bitkisinin üzerindeki reçine bezlerinin (trikomlar) elekten geçirilerek toz haline getirilmesi ve genellikle preslenmesiyle elde edilen, bitki parçacıklarından ziyade reçine yoğunluklu geleneksel bir formu olarak ifade edilebilir.
Skunk (Kokarca): Kelime anlamı ağır kokusundan gelen bu tür, laboratuvar veya özel sera ortamlarında genetiği değiştirilerek (hibritleme yoluyla) üretilen bir kenevir varyetesidir. Sıradan esrara kıyasla çok daha yüksek THC (tetrahidrokannabinol) oranına sahiptir, bu nedenle de bağımlılık yapma ile zihinsel sağlığa zarar verme potansiyeli çok daha yüksek etkiye sahip türü olarak tanımlanabilir.
Skunk, kendine özgü keskin, yoğun ve ağır kokusunun kokarcanın karakteristik kokusuna benzetilmesi nedeniyle, İngilizcede “kokarca” anlamına gelen “skunk” adıyla anılmaktadır.
Hukukî ve kriminal açıdan skunk, kimyasal yollarla üretilen sentetik kannabinoidlerden (bonzai, Spice/K2 vb.) farklıdır. Skunk; genel olarak yüksek THC içeriği başta olmak üzere belirli özelliklerin öne çıkarılması amacıyla seleksiyon ve melezleme yoluyla geliştirilmiş kenevir çeşitlerinden elde edilen, yüksek etkili bir cannabis türünü veya ürününü ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu nedenle skunk, sentetik uyuşturucu madde değil, kenevir bitkisi kökenli cannabis uyuşturucudur. Skunk; TCK’nin madde 188/4-a’da sayılan eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ile amfetamin ve türevleri kapsamında değerlendirilemeyeceğinden öngörülen ceza artırım nedenleri arasında sayılmamaktadır.
EK BİLGİ:
Skunk uyuşturucu, yüksek THC içeriğine sahip kenevir çeşitlerinin seleksiyon ve melezleme yoluyla geliştirilmesi sebebiyle elde edilen, esrara kıyasla çok daha yüksek oranda etken madde içerebilen ve bağımlılık yapabilen bir kenevir türüdür. Yüksek THC içeriği nedeniyle etkisi ve bağımlılık riski çok daha yüksek olabilen skunk, halk arasında “Hollanda esrarı” olarak da adlandırılmaktadır.
Skunk Uyuşturucu Madde Kullanma Cezası Ne Kadardır?
Kullanmak için skunk satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya doğrudan skunk kullanmak fiilleri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191/1 maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu, bu fiili işleyen fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörmüştür.
Kullanma fiilinin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi sosyal amaçla toplu bulunulan binalar ile bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın umumi alanlarda işlenmesi hâlinde ise temel ceza TCK’nin 191/10 maddesi uyarınca yarı oranında artırılmaktadır.
Skunk Uyuşturucu Madde Satmanın Cezası
Skunk uyuşturucu maddesini ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya ticari saikle bulunduran kişi, 5237 sayılı TCK m. 188/3 uyarınca cezalandırılır 1. Bu suç seçimlik hareketli bir suç olup, belirtilen hareketlerden birinin gerçekleşmesiyle suç tamamlanır 113. TCK m. 188/3 gereğince faile verilecek temel ceza on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adli para cezasıdır.
Skunk ticaretinde ceza sorumluluğunu ağırlaştıran özel nitelikli hâller kanunda açıkça gösterilmiştir. Bunlar:
ÖNEMLİ:
Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çocuğa satılması ya da verilmesi hâlinde, verilecek hapis cezası 15 yıldan az olamaz.
Uyuşturucu maddenin satıldığı veya verildiği kişinin çocuk olması durumunda, TCK m. 188/3’ün ikinci cümlesi gereğince veren veya satan kişiye hükmolunacak hapis cezası (15 yıl) on beş yıldan az olamaz.
SKUNK SATIŞININ GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ YERİN CEZAYA ETKİSİ
Skunk satışı veya nakli fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde TCK madde 188/4-b uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise verilecek ceza bir kat artırılarak uygulanır (TCK m. 188/5).
Maddenin türü bakımından kritik hukukî ayrım TCK’nin madde 188/4-a bendinde ortaya çıkmaktadır. TCK m. 188/4-a uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı maddenin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Ancak Skunk ise tek başına sentetik kannabinoid niteliğinde (laboratuvar sentezi sentetik kannabinoid (bonzai)) olmayıp, genel olarak kenevir bitkisinin genetik hibriti (esrar türevi) olduğundan, yani yüksek THC içeriğine sahip kenevir çeşitlerinden elde edilen cannabis ürününü ifade etmektedir. Bu nedenle, kriminal incelemede ele geçirilen maddenin yalnızca skunk/esrar niteliğinde olduğunun tespit edilmesi hâlinde, salt maddenin skunk olması nedeniyle TCK madde 188/4-a bendi kapsamında yarı oranında ceza artırımı uygulanamaz. Bu durumda, somut olayda başka bir nitelikli hâl bulunmadığı takdirde ceza TCK’nin madde 188/3 hükümleri üzerinden belirlenecektir.
SUÇ VASFININ BELİRLENMESİ: SKUNK UYUŞTURUCU MADDESİNİN KULLANMA (KULLANICI OLMA) VEYA TİCARET AMACIYLA (SATICI OLMA) BULUNDURULMASI AYRIMI
Uyuşturucu maddeye ilişkin yapılan yargılamalarda en temel ve belirleyici husus, sanığın eyleminin TCK 191. maddesi kapsamında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak mı yoksa TCK’nin 188. maddesi kapsamındaki uyuşturucu madde ticareti suçu mu oluşturduğunun tespitidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında; failin eyleminin vasıflandırılmasında yalnızca ele geçirilen uyuşturucu maddenin miktarı göz önünde bulundurulmamakta; ayrıca olayın somut özellikleri üç ana kriter etrafında değerlendirilmektedir:
Miktar kriteri bakımından; esrar kullanan bir kişinin tek seferde 1-1,5 gram, günde ise en fazla üç kez olmak üzere günlük yaklaşık 3 ila 4,5 gram tüketebileceğini kabul etmektedir 1317. Kullanıcıların birkaç aylık veya yıllık kişisel ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda maddeyi tedarik edip bulundurabilmeleri olağan kabul edilmektedir 1317. Bu doğrultuda klasik esrarda yıllık 600-700 gram ve somut duruma göre 1 kilograma kadar olan miktarlar, başkaca ticari delil (hassas terazi, satış ilişkisi, fişekleme vb.) bulunmadıkça kişisel kullanım sınırları içinde değerlendirilebilmektedir.
Ancak skunk maddesindeki THC oranı klasik esrara oranla çok daha yüksek olduğundan, Adli Tıp Kurumu ve Kriminal Laboratuvar raporlarında maddenin net aktif etken madde ağırlığı özel olarak tespit edilir 13. Kişisel kullanım dozu skunkta daha düşük gramajlarla sağlanabildiğinden, mahkemeler ele geçirilen skunkın brüt ve net miktarı ile sanığın kullanım sıklığını orantısal olarak ele almaktadır.
Ceza muhakemesinin evrensel ilkesi olan “şüpheden sanık yararlanır” (in dubio pro reo) kuralı gereğince; ele geçirilen uyuşturucunun kişisel kullanım sınırları içinde kalma ihtimali varsa, sanığın kan veya idrar tahlillerinde madde kullandığı teyit edilmişse ve uyuşturucunun satılacağına ya da devredileceğine dair kesin ve inandırıcı somut delil bulunamıyorsa, fiil uyuşturucu ticareti olarak değil kullanmak için uyuşturucu bulundurma olarak nitelendirilmek zorundadır.
Skunk Uyuşturucu Madde İle İlgili Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay içtihatlarında uyuşturucu madde suçlarında vasıflandırma ve delil değerlendirmesi – emsal kararlar:
Kişisel Kullanım Sınırı ve Ayrım Kriterleri:
Uyuşturucu madde bulundurma eyleminin, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçunu mu yoksa uyuşturucu madde ticareti suçunu mu oluşturduğunun tespitinde belirgin rol oynayan husus bulundurmanın amacıdır. Ceza Genel Kurulunun 15.06.2004 tarihli ve 107-136 ile 06.03.2012 tarihli ve 387-75 sayılı kararları başta olmak üzere bir çok kararında da belirtildiği üzere uyuşturucu madde bulundurmanın, kullanma maksadına matuf olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması gereken ve öğreti ile uygulamada da kabul görmüş olan bazı kriterler bulunmaktadır.
Bunlardan ilki; failin bulundurduğu uyuşturucu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etmek hususunda herhangi bir davranış içine girip girmediğidir.
İkinci kriter; uyuşturucu maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş biçimidir. Kişisel kullanım için uyuşturucu madde bulunduran kimse, bunu her zaman kolaylıkla erişebileceği bir yerde, örneğin genellikle evinde veya yerinde bulundurmaktadır. Buna karşın uyuşturucunun ev veya yerine uzakta, çıkarılıp alınması güç ve zaman gerektiren depo, mağara, samanlık gibi bir yere gizlemesi kullanma dışında bir amaçla bulundurulduğunu gösterebilir. Yine, uyuşturucunun çok sayıda özenli olarak hazırlanmış küçük paketçikler hâlinde olması, her paketçiğin içine hassas biçimde yapılan tartım sonucu aynı miktarda uyuşturucu madde konulmuş olması, uyuşturucu maddenin ele geçirildiği yerde veya yakınında, hassas terazi ve paketlemede kullanılan ambalaj malzemelerinin bulunması, kullanım dışında bir amaçla bulundurulduğu hususunda önemli bir belirtidir.
Üçüncü kriter ise; bulundurulan uyuşturucu maddenin çeşit ve miktardır. Uyuşturucu madde kullanan kimse genelde bir ya da benzer etki gösteren iki değişik uyuşturucu maddeyi bulundurur. Bu nedenle değişik nitelikte ve farklı etkileri olan eroin, kokain, esrar ve amfetamin içeren tabletleri birlikte bulunduran sanığın bunları satmak amacıyla bulundurduğu kabul edilebilir. Kişisel kullanım için kabul edilebilecek miktar, kişinin fiziksel ve ruhsal yapısı ile uyuşturucu veya uyarıcı maddenin niteliğine, cinsine ve kalitesine göre değişiklik göstermekle birlikte, Adli Tıp Kurumunun mütalaalarında esrar kullananların her defasında 1-1,5 gram olmak üzere günde üç kez esrar tüketebildikleri bildirilmektedir. Esrar kullanma alışkanlığı olanların bunları göz önüne alarak, birkaç aylık ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda esrar maddesini ihtiyaten yanlarında veya ulaşabilecekleri bir yerde bulundurabildikleri de adli dosyalara yansıyan ve bilinen bir husustur. Buna göre, esrar kullanan faillerin olağan sayılan bu süre içinde kişisel olarak kullanıp tüketebilecekleri miktarın üzerinde esrar maddesi bulundurmaları hâlinde, bulundurmanın kişisel kullanım amacına yönelik olmadığı kabul edilmelidir.
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Esas No: 2022/252, Karar No: 2023/153, Karar Tarihi: 15.03.2023)
Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesine Dair Karar:
Yukarıda sayılan kriterlerle birlikte somut olay değerlendirildiğinde, sanığın uyuşturucu madde ticareti yaptığına, bu maddeleri satmak veya bir başkasına vermek gibi kullanmak dışında bir amaçla bulundurduğuna dair bir ihbar, istihbari bir bilginin bulunmaması, üst aramasında ele geçirilen uyuşturucu maddelerin kişisel kullanım sınırlarında kalma ihtimalinin bulunması, sanığın kan ve idrar testiyle üzerinde ele geçen uyuşturucu maddenin kullanıcısının olduğunun anlaşılması, sanıktan ele geçen maddelerden bir kısmının sadece nikotin içerdiği, diğer bir kısmının ise nikotin ve 4F-MDMB-BUTICA içerdiği, 4F-MDMB-BUTICA pür standardı bulunmadığından miktar verilemediğinin belirlenmesi karşısında, sanıktan ele geçen uyuşturucu maddenin ticaretini yaptığına dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
(Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Esas No: 2024/2961, Karar No: 2024/8741)
Hassas Terazi ve Depolama Halinde Ticaret Kastı:
Sanığın işlettiği çay ocağında paketler halinde esrar (skunk) maddesi bulundurduğu ve aynı işyerinin depo kısmında yüklü miktarda skunk maddesi depoladığı şeklinde duyum alınması üzerine yapılan aramada sanığın üzerinde daralı ağırlığı 2,2 gram, depodaki asma tavanda daralı ağırlığı 130 gram gelen esrar (skunk) maddesi ile aynı asma tavan içerisinde 1 adet hassas terazinin ele geçirildiği olayda; uzmanlık raporu gereğince sanığın işyerinin deposundan elde edilen hassas terazi, naylon poşet ve kağıt parçası üzerinden 3 adet vücut izinin belirlendiği ve söz konusu izlerin sanığa ait olduğunun tespit edildiği, yine terazi üzerinde yapılan incelemede 21.07.2020 tarihli ekspertiz raporuna göre THC kalıntısı bulunduğu, sanığın söz konusu iş yerinin çay ocağı kısmında paketler halinde, yine depo kısmında esrar maddesi bulundurduğu ve ticaretini yaptırdığı şeklindeki ihbar ve bu ihbarı doğrular nitelikteki arama sonucu elde edilen uyuşturucu maddenin miktarı, elde ediliş biçimi ile birlikte (plastik asma tavan içerisinde kolay erişilemeyecek şekilde gizlenmiş ve elde edilmiş olması) satışa işaret edecek şekilde üzerinde esrar kalıntısı bulunan hassas terazinin bulunmuş olması hususları hep birlikte değerlendirildiğinde; sanığın kendisini cezadan kurtarmaya yönelik savunmasına itibar edilmeyerek ticaret maksatlı uyuşturucu madde bulundurmak suçunu işlediği gerekçesiyle mahkûmiyetine karar verilmiştir.
(Yargıtay 10. Ceza Dairesi, Esas No: 2021/6583, Karar No: 2023/312)
İkamette Çeşitli Maddelerin Ele Geçirilmesi:
Olay günü, sanığın uyuşturucu madde sattığı yönünde istihbari bilgi bulunması üzerine, polis memurlarınca sanığın uyuşturucu sattığı iddia edilen yerin izlenmesi sırasında sanığın, tanığın aracının yolcu koltuğuna bindiği ve araç içerisinde aralarında bir alışverişin gerçekleştiği, devamında sanık uzaklaştıktan sonra tanıktan uyuşturucu madde olduğu tespit edilen hap ve skunk uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği, sanığın ikametinden de tanıktan ele geçirilen aynı türden uyuşturucu madde olduğu tespit edilen hap ve farklı türlerde kişisel kullanım sınırının üzerinde uyuşturucu maddelerin ele geçirildiği olayda; sanık adına, adresine dayalı olarak alınan istihbari bilgi bulunması, tanık ile sanığın buluşması, sanığın, tanığın aracına binip kısa süre sonra inmesi ve tanığın üzerinden her ne kadar kovuşturma aşamasında beyanından dönse de soruşturma aşamasında sanıktan aldığını söylediği hapların ve esrarın çıkması, sanığın evinde yapılan aramada tanıktan ele geçen haplarla aynı olacak şekilde pembe mor hapların ele geçmesi, tutanak tanıklarının beyanları da nazara alındığında sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu işledi…
(Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Esas No: 2024/953, Karar No: 2024/4498)
Uyuşturucu ve uyarıcı madde yargılamalarında failin hukukî statüsü; ele geçirilen skunk maddesinin net etken madde oranına, ambalajlanma biçimine ve ticaret kastını ispata yarar yan delillerin varlığına göre belirlenmektedir.